Nieuwe aflevering van "Op de leestafel": 9de editie

    15/05/2007

    Onderwijspublicaties voorgeproefd

    Een overzicht van de reeds verschenen afleveringen vindt u hieronder:


    In de rubriek Op de leestafel vestigen wij uw aandacht op onderwijspublicaties die voor u mogelijk van nut zijn. 

    • De term 'publicatie' is ruim op te vatten. Het kan gaan om boeken, artikelen uit tijdschriften, bijdragen uit losbladige aanvulreeksen of uit verzamelwerken, audiovisuele middelen en ander didactisch materiaal, bv. speelleermiddelen. Kortom, elke drager van informatie die vanuit onderwijskundig of pedagogisch oogpunt relevant is, komt in aanmerking voor bespreking.
    • Het betreft ‘recente publicaties’, wat niet noodzakelijk wil zeggen dat ze ‘pas verschenen’ zijn.
    • Dat een publicatie onder uw aandacht wordt gebracht houdt – uiteraard! – geen aanbeveling (tot aankoop of gebruik) in. Het oogmerk van Op de leestafel is geen ander dan u, geheel vrijblijvend, opmerkzaam te maken op een product dat voor u mogelijk leerzaam of bruikbaar is. Verder dan attenderen reiken de bedoelingen van deze rubriek niet.
    • In een nabije toekomst zullen alle afleveringen van Op de leestafel in een databank worden verzameld. De besproken werken zullen er thematisch worden geordend. Er zal worden voorzien in de mogelijkheid tot snelle en efficiënte ontsluiting. De systematische groepering en de zoekrobot zijn natuurlijk bedoeld om de bruikbaarheid (en de ‘houdbaarheid’) van de rubriek te maximaliseren.
    • Van elk besproken werk:
      - wordt kort ingegaan op de auteur, als dat relevant is tenminste;
      - worden inhoud en draagwijdte ontsloten via trefwoorden of lemmata, die niet alfabetisch, maar hiërarchisch zijn geordend (naar afnemend belang dus);
      - wordt nader ingegaan op de inhoud;
      - wordt soms, ter aanvulling, verwezen naar een vergelijkbare publicatie, een nuttige webstek of iets dergelijks.


    Vandaag:     facetten van (ortho)didactiek

    1. Gombeir Dirk & Pater Van Petegem (red.), Didactiek van het open leercentrum. Begeleid zelfstandig leren implementeren.” (cahier binnen het losbladig aanvulwerk Begeleid zelfstandig leren), Mechelen: Wolters Plantyn, 2006. 190 p., fig., bibl. na de afzonderlijke bijdragen.

    • Inhoud (alg.)

    "Begeleid zelfstandig leren kan je zonder twijfel in elk vak integreren en in elk lokaal stimuleren. Toch kiezen veel scholen ervoor om een 'open leercentrum' in te richten: een ruim lokaal waarin leerlingen of studenten zelfstandig of in groepjes aan de slag kunnen gaan, waar ze toegang hebben tot diverse informatiebronnen, het internet, computers, een elektronische leeromgeving, … Een ruimte bij uitstek waarin leerlingen hun eigen weg kunnen zoeken en hun leerzelfstandigheid kunnen oefenen.

    Dit cahier wil scholen en leerkrachten inspireren bij de uitbouw van een open leercentrum en de ontwikkeling van een didactiek van begeleid zelfstandig leren. Enkele […] praktijkvoorbeelden uit het basis-, secundair en hoger onderwijs, tonen hoe je in een open leercentrum kan werken en welke meerwaarde een open leercentrum te bieden heeft.

    Ook de praktische kant van de zaak komt aan bod: hoe kan je, met beperkte middelen, toch een open leercentrum inrichten? Enkele voorbeelden tonen welke infrastructurele en architecturale keuzes andere scholen maakten.

    De implementatie van begeleid zelfstandig leren en van een open leercentrum vergt ten slotte een sterk schoolbeleid met voldoende beleidsvoerend vermogen. Welke factoren binnen het schoolbeleid zorgen voor een succesvolle implementatie? En welke ondersteuning is welkom vanuit het onderwijsbeleid?" (de uitgever).

    •    Inhoud (gedetailleerd)

    De verschillende bijdragen met telkens enkele aanvullende trefwoorden:

      • Dirk Gombeir, Inleiding (competentieontwikkeling, leervaardigheden, de school als leerlabo, de school als open leeromgeving, …);
      •  Luc Pierrart & Herman Van den Bergh, Een virtuele rondleiding in een open leercentrum tijdens een les Frans van de derde graad (praktijkvoorbeeld, ASO, peertutoring, elektronisch leerplatform);
      • Luc Vercammen, Een didactiek voor een open leercentrum (praktijkvoorbeeld, infrastructuur, leerlijnen, trajectbegeleiding, studiewijzers, competenties leerkrachten);
      • Lieven Deprettere, Hoeken- en contractwerk in het basisonderwijs: werkvormen voor een klas als krachtige leeromgeving (differentiatie, instructiefiches, met Voorbeeld van een contract, Checklist opdrachten voor hoeken- en contractwerk en Observatielijst);
      • Hendrik Despiegelaere, Tussen leerkrachtgestuurd en zelfgestuurd leren: het open leercentrum in een school voor secundair onderwijs (vakoverschrijdende projecten, onderzoekscompetentie, allerlei stappenplannen als bijlage: stappenplan onderzoek, idem taakgericht samenwerken, stappenplan in het kritisch omgaan met informatiebronnen, voorbeelden van feiten- c.q. onderzoeksvragen, ontwikkelingsportfolio, evaluatiecriteria);
      • Johan Martens & Els Ockerman, De nieuwe kleren van de leerkracht: het open leercentrum als middel tot leren in de lerarenopleiding (het OLC in een hogeschool, dept. Lerarenopleiding, competentiegericht en probleemgestuurd opleiden van aspirant-leerkrachten);
      • Stefan Van Hoef e.a., Open architectuur als hefboom voor open leren: drie concretiseringen (inrichting van het schoolgebouw m.h.o. op BZL en OLC in de 3 onderwijsniveaus);
      • Rony Jacobs, Met beperkte middelen werken aan een open leercentrum: een praktijkvoorbeeld (het OLC in KTA Koekelare);
      • Peter Van Petegem, De implementatie van een open leercentrum: consequenties voor macro- en mesobeleid (beleidsvoerend vermogen van scholen);
      • Dirk Gombeir, Ideeënbox voor het implementeren van open leren (keuzes, kansen en knelpunten bij het invoeren van open leren).

    2. Dirk Gombeir (red.), ICT en jongeren met extra zorg. Technologische hulpmiddelen en ondersteunende software (cahier binnen het losbladig aanvulwerk ICT en onderwijsvernieuwing), Mechelen: Wolters Plantyn, 2006. 136 p., fig., bibl. na de afzonderlijke bijdragen.

    • Dit cahier bundelt 9 bijdragen, geschreven door 11 specialisten.
    • Voor sommige leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften – bv. blinden en lln. met een verstandelijke beperking – is de toegang tot ict niet vanzelfsprekend. Voor anderen – bv. kinderen met een motorische beperking – kunnen ict en het internet nieuwe werelden openen.

      Er bestaan tal van ict-toepassingen die de beperkingen van lln. met specifieke onderwijsbehoeften kunnen compenseren. Leerlingen met ernstige leerstoornissen kunnen worden geholpen met overhoor-, voorlees- of mindmapsoftware. Slechtziende lln. kunnen lezen wat op het bord staat m.b.v. een laptop en bordcamera. Kinderen met een verstandelijke beperking kunnen communiceren met digitale prenten. Enz.

      Dit cahier focust op technologische hulpmiddelen en educatieve software voor lln. met extra zorg: voor blinden en slechtzienden, voor lln. met motorische, auditieve en verstandelijke beperkingen en voor lln. met leerstoornissen en dyslexie. Dat alles wordt aangevuld met korte cases en tips voor leerkrachten die de hulpmiddelen in de klas willen gebruiken.

      De redactie vertrekt van het ‘handicap creation model’. Volgens deze visie ontstaan ‘handicapsituaties’ door een wisselwerking tussen persoonsgebonden eigenschappen (zoals een beperking) én omgevingsfactoren. Door de omgevingsfactoren aan te passen, kunnen de ‘handicapsituaties’ worden voorkomen of gecompenseerd. Ook ondersteunt het cahier de ideeën van inclusief onderwijs en ‘zorg op maat’, die ook centraal staan in het nieuwe kader van leerzorg.

    3. Bianca Pannekoek, “Wiki’s for kids. Interactieve website voor én door kinderen”, in: COS, 18, 9, nov. 2006, p. 36-37.

    • Wikipedia is bij nagenoeg elke internetgebruiker bekend; in korte tijd is de site uitgegroeid tot een belangrijke informatiebron. Voor kinderen werd Wikikids bedacht. De nieuwe site wordt opgestart.

      “Wikikids heeft de intentie om dé internet-encyclopedie voor kinderen te worden. De nadruk ligt op kinderen van groep 5 tot en met 8 [3e tot 6e lj. BaO - red.]. Kinderen kunnen in Wikikids niet alleen al de benodigde informatie vinden en opzoeken, maar de meerwaarde ligt met name in het zelfstandig informatie toevoegen en wijzigen, alleen of in groepen. Vaak hoor je het verwijt dat leerlingen alles van internet afhalen en niet kritisch meer zijn. Wikikids wil juist het sociale aspect benadrukken, waarbij het accent ligt op het onderling samenwerken. De kracht van Wikikids is dat elke leerling een bijdrage kan leveren, waarbij de leerkracht toch de eindverantwoordelijke blijft” (p. 36).
       
      GO! Alhambragebouw • Emile Jacqmainlaan 20 • 1000 Brussel • tel. 02 790 92 00 • info@g-o.be • Disclaimer • Privacy
      		Sign In